Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!
 uiny zamku w Czchowie stoją na zalesionym wzgórzu nad Dunajcem nie daleko rynku miejskiego. Kiedyś zamek zajmował cały wierzchołek tego wzgórza i składał się przede wszystkim z wysokiej baszty obronnej, baszty bramnej do której prowadził most zwodzony i skrzydła mieszkalnego. Całość otoczona była murem. Obecnie zachowana jest tylko okrągła baszta wraz ze zrekonstruowaną przybudówką oraz odsłonięte fundamenty murów o grubości 1,2 m. Czterokodygnacyjna niegdyś baszta zbudowana z głazów piaskowych miała wysokość 20 m i średnicę 12,5 m. Ciekawostką jest że jej wyższa cześć była ośmiokątna co widać i dziś, choć brakuje górnej kondygnacji. Kilka metrów nad ziemią znajduje się otwór, który był pierwotnym wejściem - prowadziły do niego drewniane schody.
Wzgórze zamkowe zostało niedawno gruntownie przebadane, odnaleziono sporo ceramiki z XIV w., przedmioty metalowe, topory. Zobaczyć je można na wystawie poświęconej zamkowi w rynku. Opracowano również plany częściowej rekonstrukcji, ale nie posuwa się ona zbyt szybko. Baszta jest otwarta dla zwiedzających jednak podczas naszej wizyty była zamknięta...
Dawny plan zamku. 1 - wieża, 2 - mur obwodowy, 3 - baszta bramna, 4 - budynek mieszkalny, 5 - niewielkie skrzydło południowe, 6 - przybudówka przy wieży, 7 - podjazd do bramy
Plan współczesny ruin, przed pracami rekonstrukcyjnymi
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
| Rekonstrukcja |  |
 ieża obronna w Czchowie powstała prawdopodobnie jeszcze w końcu XIII w. z rozkazu króla Wacława II. Dopiero za Władysława Łokietka rozpoczęto budowę pełnego założenia zamkowego. Zamek przez wieki był siedzibą administartora dóbr królewskich - starostwa czchowskiego.
Widok wieży zamkowej i miasta od wschodu, litografia z rys. M Stęczyńskiego z ok. 1846 r.
Źródło: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Kraków 1966
I poł. XIV w. - trwała stopniowa rozbudowa obiektu o mur obwodowy, budynek mieszkalny, bramę
1327 r. - zachowany jest dokument mówiący o istnieniu w wieży komory celnej dla towarów przywożonych z Węgier
Więzienie i sąd
Tradycja ludowa mówi, iż baszta była więzieniem. Być może było tak już za pierwszego znanego burgrabii - Imramie, o którym wiadomo, że utrzymywał policję królewską złożoną z różnych awanturników i pilnował wykonywania wyroków sądowych. Na załogę zamku pracowały 3 wsie oraz młyn na Dunajcu. Jedna z tych wsi - Siemiechów była dosć znacznie oddalona od Czchowa więc król Kazimierz Wielki zwolnił ją z obowiązku robocizny i nakazał tylko przekazywać burgrabiemu 1 grzywnę z łanu oraz dostarczać 2 miary owsa, 2 sery, 20 jaj i 2 kapłony.
Późniejsze gospodarzenie starostów, szczególnie Seweryna Bonera doprowadziło do upadku kwitnący w średniowieczu zamek. Dopiero król Stanisław August Poniatowski chcąc przywrócenia działalności sądu ziemskiego w Czchowie (najbliższy funkcjonował aż w Krakowie) nakazał odbudowę zamku lub postawienie nowej siedziby. Ówczesny starosta Grabowski nie zdecydował się jednak na odbudowę (widać stan obiektu był tak zły, że nie oplacało się to) i sąd działał w nowo postawionym budynku obok kościoła.
|
ok. 1340 r. - Kazimierz Wielki nakazał ufortyfikować miasto i otoczyć go murem, zamek miał pozostać poza jego obrębem
1356 r. - wymieniony jest pierwszy znany burgrabia zamku - Imram syn Żegoty
1372 r. - w zamku zatrzymała się królowa Jadwiga podążająca na Węgry
1397 r. - po raz pierwszy zatrzymał się tu król Władysław Jagiełło. Później jeszcze kilkakrotnie gościł w Czchowie
XV w. - aby zwiększyć obronność zamku, postawiono basztę bramną o wymiarach 6 x 7 m wspartą dwiema potężnymi szkarpami
XV - I poł. XVI w. - starostwo czchowskie sprawowali Melsztyńscy z pobliskiego Melsztyna. Przeprowadzili oni kolejną rozbudowę, powstało skrzydło południowe i przybudówka do wieży
lata 1549-1560 - starostami byli Bonerowie, najpierw Seweryn później Stanisław
II poł. XVI w. - następna piastowała tę funkcję Anna Jordanowa z Bonerów i jej mąż kasztelan krakowski Wawrzyniec Spytek Jordan. Kasztelanami czchowskimi w tym czasie był ród Ligęzów (kasztelan stał się tytułem honorowym, Ligęzowie więc nie przebywali w zamku ani w mieście)
1646 r. - zamek całkowicie podupadł i został opuszczony. Wcześniej działał tu sąd ziemski który uległ likwidacji
1772 r. - wraz z rozbiorem kraju zlikwidowane zostało starostwo czchowskie
1892 r. - pierwsze prace badawcze dokonane przez historyka sztuki W. Juszczkiewicza
1928 r. - pierwsza prace konserwatorskie. Basztę nakryto stropem żelbetonowym. Wtedy sądzono jeszcze iż zamek stanowiła tylko samodzielna wieża. Pogląd ten został zmieniony podczas prac badawczych w roku 1966 pod kierunkiem A. Żakiego, gdy odkopano fundamenty całego założenia zamkowego
1993 r. - powstał Społeczny Komitet Renowacji Ruin Baszty. Rozpoczęto prace archeologiczne i rekonstrukcyjne. Zamek ma być zrekonstruowany choć nie w całości. Przede wszystkim powstana mury obwodowe o wysokości 2 m, most, piwnica oraz tarasy widokowe w wieży i skrzydle mieszkalnym
Tak ma wyglądać zamek w Czchowie po zrekonstruowaniu
Do samej wieży wstęp płatny - 3 zł (1 zł ulgowy).
Otwarta od 1 maja do 31 października. W maju codziennie w godz. 10.00 - 17.00, w czerwcu, lipcu, sierpniu w godz. 10.00 - 19.00, we wrześniu w godz. 10.00 – 17.00 , w październiku w soboty i niedziele od 10.00 do 16.00, a w dni powszednie od 8.00 do 16.00 - po wcześniejszym uzgodnieniu - klucze w Miejskim Ośrodku Kultury, tel. 0...14 66 35 230.
Południowa część woj. małopolskiego. 28 km na południowy zachód od Tarnowa, 31 km na północ od Nowego Sącza. Zobacz na mapie.
Pociągiem można dojechać tylko do Tarnowa, Brzeska (koło Bochni) lub Nowego Sącza. Dalej PKS-em lub prywatnym busem. Wieżę widać z daleka. Najlepiej dostać się do rynku miejskiego (jest tam duży parking dla samochodów) i stamtąd oznakowanym szlakiem iść do ruin.
Z rynku miejskiego idzie się ok. 15 minut. Przystanek PKS jest chyba tylko przy głównej drodze, autobus nie wyjeżdża do wysoko położonego rynku, trzeba więc dodatkowo ok. 10 minut żeby się do niego dostać. Pobieżne oglądnięcie ruin trwa okolo 15 min.
Czchów - Ośrodek Elektrowni "Łaziska" - tel. (0...14) 684 31 10
Czchów - Ośrodek Wędkarski - tel. (0...14) 684 31 41
W Czchowie można też bez problemu rozbić namiot nad Dunajcem
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Kornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
Leńczyk Gabriel - Katalog grodzisk i zamczysk z terenu Małopolski
Marszałek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
Moskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i Słowacji między Wisłą a Hornadem" tom 1 i 2
Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
Szope Maciej - Grodziska i zamczyska województwa tarnowskiego
|
|
