STARE DRAWSKO ¤ Średniowieczny zamek joannicki Drahim ¤
Zdjęcia
"Wieś dobrze zabudowana odznacza się wspaniałym zamkiem, którego zwaliska świadczą kwitnący stan Polski w dawnych szczęśliwszych czasach [...] Słabość rządu a raczej nierząd dotkliwsze nam zrządził szkody od oręża nieprzyjacielskiego, nie pozwolił albowiem odzyskać odstąpionej za małą sumę posiadłości. Sześciu następnych królów nie zdołało wykupić zastawionego starostwa, reprezentacya narodowa w przeciągu 115 lat nie zdołała zebrać funduszów potrzebnych na opłacenie pożyczonej sumy, traktat na koniec roku 1772 zastawnika właścicielem uznał, a orzeł biały w XVII wieku z murów Drahimia spędzony, już się więcej na nich nie gnieździł. Zwaliska zamku w Drahimiu nad jeziorem malowniczy stawiają widok".
Edward hr. Raczyński "Przyjaciel Ludu" 1843 r.
Ocena
Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!
Opis
uina zamku Drahim jest pięknie wkomponowana w 60-metrowy przesmyk między jeziorami Żerdno i Drawsko. Budowniczowie wykorzystali grodzisko po obronnej osadzie słowiańskiej. Podwyższyli wzniesienie o 6 metrów i uformowali kopiec o wymiarach
ok. 50 x 50 m. Obecnie z zewnątrz zamek ma postać regularnego czworobocznego obwodu murów (41x46,5 m), z których nie wystają żadne budynki czy wieże.
Gród
Słowiański gród funkcjonował w miejscu zamku od VII wieku, a spalono go ostatecznie w poł. XII wieku. Nie jest znana jego historia, ale archoeolodzy odsłonili kilka warstw pożarowych, tak więc płonął on wielokrotnie. Wykopy na dziedzińcu pokazały, że dopiero 6. warstwa kulturowa związana była z grodem - jego szczątki znajdują się 4 metry poniżej obecnego dziedzińca. W płd.-wsch. części zamku, pod tzw. domem pomocnika starosty natrafiono na drewnianą trumnę ze zwłokami mężczyzny w wieku 45-50 lat. Przypuszcza się że mógł to być jeden z tutejszych wczesno- średniowiecznych władców, na co wskazuje pochówek wewnątrz grodu, będący wtedy znaczącym przywilejem.
Rekonstrukcja grodu wg Z. Radackiegio, rys. J. Nekanda-Trepka
Jednak po wejściu przez furtę od zachodu, turysta może doznać lekkiego szoku, widok jest bowiem niezwykły. Oto mamy przed sobą zrekonstruowaną średniowieczna osadę z dziedzińcem otoczonym chatami, w tym kilkoma szachulcowymi. Wszystko wygląda bardzo ładnie i jest całkiem naturalne, poza jednym istotnym szczegółem.
Dlaczego zwiedzający wchodząc do zamku widzą przeniesioną tu nie wiadomo skąd dawną wioskę, a nie zabudowania zamkowe? Jaki jest uzasadnienie historyczne takiej rekonstrukcji? Co prawda od XVII wieku na dziedzińcu stały 2 budynki szachulcowe, ale nie miały one nic wspólnego z obecną zabudową. Z jednej strony należy docenić prywatnego inwestora, który z zarośniętych krzakami ruin uczynił sporą atrakcję turystyczną, z drugiej strony postawienie ahistorycznych budynków, które zasłoniły prawie całkowice mury zamkowe jest dosyć kontrowersyjne. Żeby to zrekompensować można było przez skrzydło mieszkalne poprowadzić ścieżkę z tablicami opisującymi zamek, niestety zamiast tego jest ono zabite dechami i niedostępne.
Do plusów należy utworzenie małej wystawy archeologicznej oraz platformy widokowej na jezioro z postacią templariusza (zgodnie z obecną modą dokleją się ten zakon do historii zamku). W chatach można coś zjeść, kupić wyroby rzemieślnicze albo przymierzyć zbroje rycerską.
Dodatkowo w sezonie w weekendy odbywają się Średniowieczne Jarmarki Wiejskie z pokazami rycerskimi. Jest to jednak atrakcja głównie dla najmłodszych.
Początkowo zamek składał się z obwodu murów, do którego od południa przylegało piętrowe reprezentacyjne skrzydło mieszkalne zajmujące 1/4 powierzchni całej budowli. Jego część parterowa przeznaczona była na cele gospodarcze. Wysokość murów warowni wynosiła ok. 7,6 m, a od południa 12,8 m. Zwieńczone były one gankiem strażniczym z otworami strzelniczymi co ok. 2,5 m.
Wjazd prowadził od północy przez most zwodzony. Tam też po lewej stronie biegły schodki na ganek. Za mostem, w miejscu obecnego XVIII-wiecznego kościoła, znajdowało się podzamcze, odciete od lądu rzeką, a od zamku fosą, która powstała na bazie fosy starego grodu od północy i południa. Napełniona była ona wodą do głębokosci ok. 5 m. Od wschodu i zachodu wzgórze zamkowe chroniły jeziora.
Mennica
Wydaje się, że na przełomie XIV i XV wieku skłóceni z Pomorzanami i Polakami joannici
dostrzegli możliwość poprawy swojego położenia dzięki nielegalnym środkom finansowym produkowanym na zamku Drahim.
Archeolodzy odkryli matryce i inne przedmioty służące do fałszowania monet na dużą skalę z całego Pomorza, Państwa Krzyżackiego, Polski a nawet Śląska! Samych monet znaleziono około 1500.
Na dziedzińcu znajdowała się studnia, a od XVI wieku także ceglany piec, odkryty przez archeologów i dziś w miarę wiernie zrekonstruowany. W następnym stuleciu zbudowano po stronie zachodniej tzw. dom starosty o wymiarach 19x10 m. Był to piętrowy, podpiwniczony budynek szachulcowy przeznaczony na cele mieszkalne i urzędnicze kolejnych starostów drahimskich. Na przeciwko stanął drugi podobny, choć mniejszy (21x7,5 m) i niższy budynek tzw. dom pomocnika starosty. Oba domy nie przylegały do murów obwodowych, lecz były od nich oddalone o 2 metry co zapewniało wpadanie swiatła zarówno od wschodu jak i zachodu. W narożniku płd.-zach. stała szopa z piwnicą, która wg inwentarzy mogłaby pomieścić aż 20 ton piwa (notabene ciekawa jednostka miary:)). W narożniku płn.-wsch. znajdowała się piwnica z czasem przeznaczona na arsenał. Ostatnim elementem była wartownia po prawej stronie bramy, mieszcząca też kuchnię z piecem. Tego wszystkiego już nie ma, ale dokładne badania archeologiczne i inwentarze z II poł. XVII wieku pozwoliły wiernie odtworzyć warownię z tego właśnie okresu i prawdopodobny wygląd w średniowieczu, a nawet sporo szczegółów ze słowiańskiego grodu.
Militaria
Znaleziska archeologiczne wskazują, że życie na zamku podporządkowane było sprawom militarnym. Dominują bowiem przedmioty związane z uzbrojeniem, m.in. ogromna liczba grotów strzał o bardzo różnorodnych kształtach. Odkryto też groty oszczepów, noże, miecze, siekiery, części uprzęży końskich, narzędzia żelazne.
Nie do końca jasna jest jednak kwestia fortyfikacji. Wiadomo, że zamek posiadał wyjątkowe walory obronne, nie tylko dzięki położeniu między dwoma jeziorami i grubym murom (2,5 m). Na dwóch XVII-wiecznych planach widać fortyfikacje bastionowe (odmiennego typu!), a na jednej także i bastejowe. Jest to o tyle dziwne, że obecnie nie ma po nich śladu i nawet trudno je sobie wyobrazić. Badania dowiodły jednak istnienia fundamentów murowanych bastei, nie ma natomiast najmniejszego dowodu na posiadanie przez zamek bastionów. Zamieszczony poniżej plan Szweda Puffendorfa z czasów "potopu" uznaje się tylko za projekt zaadoptowania Drahimia na szwedzką warownię, trudno jednak wytłumaczyć plan z roku 1675.
Nie wykluczone jest też zamek miał posiadać potężną cylindryczną wieżętypową dla joannitów, ale z braku środków zaniechano jej budowy.
Archeolodzy wysnuli taki wniosek po odkryciu lochu w płd.-zach. narożniku warowni ocembrowanego dużymi głazami kamiennymi. Później polscy starostowie ograniczyli się tylko do wzniesienia 4 drewnianych narożnych wieżyczek strażniczych nad każdą basteją.
Plan
Najstarszy plan zamku z akwaforty Puffendorfa z 1657 r.
Plan zamku z ok. 1675 r.
Źródło x2: Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego. Zbigniew Radacki, PWN 1976
Rekonstrukcja
Rekonstrukcje zamku wg Z. Radackiego, rys. J. Nekanda-Trepka. 1 - XIV-XV wiek, 2 - XVII-XVIII wiek, 3 - XX wiek.
Źródło: Gród i zamek w Starym Drawsku, Janocha H., Lachowicz F., Ptaszyńska D., Poznań 1972
Historia
udowa zamku Drahim nastąpiła w poł. XIV wieku z inicjatywy zakonu św. Jana (joannitów). Miał on wraz z warownią w Machlinach osłaniać dawną siedzibę komandorii templariuszy w Czaplinku (Tempelburg), przejętą przez joannitów po kasacie zakonu templariuszy przez papieża. Dużo wcześniej, bo już w VII wieku w miejscu tym funkcjonował gród słowaniański, otoczony wałem drewniano-ziemmnym, którego pozostałości odkopano podczas prac archeologicznych.
Widok ogólny zamku z 1846 r. - reprodukcja z albumu Thiediego "Pommerania"
ok. 1350 r. - powstał pierwszy zamek drewniany
lata 60-te XIV w. - budowa murowanego zamku
1368 r. - Kazimierz Wielki pokonał Brandenburgię w walce o dostęp do Pomorza i margrabia Otton Leniwy musiał oddać Polsce zwierzchnictwo nad komandorią czapliniecką wraz z Drahimiem. Nadal jednak terenem tym zarządzali joannici, lecz już jak lennicy króla
1376 r. - w wyniku walk joannitów z księciem szczecińskim Świętoborem I, zdobyte zostały przez niego zamki w Czaplinku i Machlinach, jednak znakomicie obwarowany Drahim obronił się
1407 r. - chcąc ukrócić wrogie Polsce knowania joannitów, Władysław Jagiełło kazał zdobyć zamek, co też się stało za sprawą oddziałów dowodzonych przez Tomasza z Węgleszyna. Z dawnej komandorii utworzono starostwo, zarządzane jednak z Drahimia, a nie zniszczonego Czaplinka
1442 r. - król Władysław Warneńczyk oddał starostwo Janowi Wedelowi. Kolejnym starostą był Jan Sędziwój Czarnkowski z Człopy.
1657 r. - Szwedzi zniszczyli zamek podczas "potopu". Następnie na mocy traktatu bydgoskiego mającego odsunąć Brandenburczyków i Prusaków od przymierza ze Szwedami, król Jan Kazimierz oddał Drahim w zastaw za 120 tys. talarów reńskich. Zaprawiony w bojach jak nikt inny, ówczesny starosta i hetman Stanisław "Rewera" Potocki nie zamierzał pokojowo oddawać ziemi wrogom i nie podporządkował się traktatowi. Brandenburczycy czekali rok aż wiekowy starosta umrze i dopiero wtedy odebrali warownię siłą
II poł. XVII w. - ówczesne inwentarze wymieniają m.in. nowe budynki szachulcowe położne równolegle wzdłuż skrzydeł zachodniego i wschodniego, tzw. dom starosty i dom pomocnika starosty
1758 r. - podczas wojny prusko - rosyjskiej zamek został ostatecznie zniszczony. Bronił się w nim płk. Cosel z 20 żołnierzami przed odziałem kozackim gen. Denikoffa
Karol Wojtyła na zamku
15 lipca 1955 r. podczas spływu kajakowego rzeka Drawą, w ruinach zamku Drahim odpoczywał Karol Wojtyła. Przyszły papież jeszcze kilkakrotnie brał udział w podobnym spływie. Dlatego liczący ponad 170 km szlak kajakowy rozpoczynający się w pobliskim Czpalinku od 1993 r. nosi nazwę Jana Pawła II.
po 1772 r. - po I rozbiorze Polski Prusacy urządzili w zamku siedzibę podatkowego urządu ziemskiego
1784 r. - zaczęto rozbierać mury zamkowe na potrzeby położonego obok kościoła
1818 r. - teren zamku kupiła osoba prywatna
1927 r. - po przejęciu ruiny przez powiat szczeciniecki, przeprowadzono pierwsze prace konserwacyjne
lata 60-te XX w. - dalsze prace konserwacyjne i badawcze
XXI w. - ruiny zamku kupiło prywatne Muzeum Motoryzacji i Techniki w Otrębusach pod Warszawą
Litografia wg. E. Raczyńskiego - "Przyjaciel Ludu" 1843 r.
Dygresja
Turystom chcącym się posilić po lub przed zwiedzaniem zamku odradzam renomowaną Restaurację Drahim. Porcje ryby wydają się tam dziwnie małe w porównaniu do wagi, która widnieje na rachunku.
No i ceny też mało zachęcające. W pobliskim Czaplinku można zjeść bardzo dobrą pizzę - boczna alejka w stronę jeziora z rynku. Polecam
tez kebab w nowootwartym barze przy drodze, po prawej stronie koło stacji paliw, przy wjeździe od strony Starego Drawska.
Za 13 zł dostałem tam największy zestaw kebab+frytki+surówki jaki kiedykolwiek widziałem.
Wstęp
Wstęp w sezonie od godz. 10 do 18, płatny 8 zł (5 zł ulg.). Bezpłatny dla dzieci wraz z wychowawcami z domów dziecka, świetlic środowiskowych oraz pogotowia opiekuńczego. Bilety rodzinne (min. 4 osoby) po 5 zł. Po sezonie trzeba dobijać się do bramy, jeśli ktoś jest w środku, powinien wpuścić zwiedzających.
Położenie i dojazd
Centralno-wschodnia cześć woj. zachodniopomorskiego. Zobacz na mapie. Zamek leży przy samej drodze.
Czas
Przystanek PKS jest pod samym zamkiem. Pobieżne zwiedzenie trwa ok. 30 minut.
Noclegi
Okolica jest pełna kwater i gospodarstw agroturystycznych. Największą miejscowścią w okolicy jest Czaplinek.
Stare Drawsko - Zajazd Drahim - pokoje gościnne, Stare Drawsko 24, tel. (0...94) 375 88 20
Stare Drawsko - Ośrodek Wczasowo-Wypoczynkowy "Nad Srebrnym", tel. (0...94) 375 36 00,
Stare Drawsko - Pole namiotowe, tel. (0...94) 375 88 10, gsm 602 501 205
Czaplinek - Kwatery Prywatne "Jaś i Małgosia", ul. Pawła Wasznika 8, tel. (0...94) 375 42 97, 375 48 01
Czaplinek - Wynajem Pokoi, ul. Pawła Wasznika 9, gsm 694 109 684
Czaplinek - Ośrodek Wypoczynkowy "Drawtur", ul. Pięciu Pomostów 1, tel. (0...94) 375 54 54
Czaplinek - Ośrodek Wypoczynkowy "Omega", ul. Pięciu Pomostów 3, tel. (0...94) 375 56 59
Czaplinek - Ośrodek Wypoczynkowy "Kusy Dwór", ul. Pięciu Pomostów 5, tel. (0...94) 375 56 91
Czaplinek - Ośrodek Wypoczynkowy "Zodiak", ul. Pięciu Pomostów 7, tel. (0...94) 375 40 29, 375 88 77
Bibliografia
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Janocha H., Lachowicz F., Ptaszyńska D. - Gród i zamek w Starym Drawsku
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Zamki w Polsce północnej i środkowej
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Radacki Zbigniew - Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego
Zdjęcia
Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.
Zdjęcia wykonane: latem 2008
Miniforum
Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza. Ostatnie wpisy
Re: Zamek Autor: ZAMEK2012 Data: 2012-04-02 15:08:44
Witam , Chciałbym poinformować że Zamek Drahim jest otwarty w każdy weekend około godziny 10-15 w zależności od ilości osób przybywających :)
Serdecznie Zapraszamy .
Re: Zamek Autor: Przemek Data: 2012-03-08 15:30:29
A ja byłem w sierpniu 2011, zwiedziłem, było otwarte, super wrażenia, można było ubrać zbroję itp. Fakt wioska a nie zamek, ale i tak wchodząc na mury czuje się to co czuli wszyscy jego właściciele.
Re: Zamek Autor: geruz Data: 2012-02-23 09:05:14
Dokoła błoto (odwilż), ale sam zamek zaczęca do zwiedzenia. Brama zamknieta, kartka odsyła do wejścia z boku. Tez zamknięte. Na murze szczeka pies. Pytani mieszkańcy twierdzą, że ktoś w zamku jest. Wracamy. Dobijamy się. Nikt nie otwiera. Nie lubią tych, co zakłócają spokój.
uina zamku Drahim jest pięknie wkomponowana w 60-metrowy przesmyk między jeziorami Żerdno i Drawsko. Budowniczowie wykorzystali grodzisko po obronnej osadzie słowiańskiej. Podwyższyli wzniesienie o 6 metrów i uformowali kopiec o wymiarach
ok. 50 x 50 m. Obecnie z zewnątrz zamek ma postać regularnego czworobocznego obwodu murów (41x46,5 m), z których nie wystają żadne budynki czy wieże.
udowa zamku Drahim nastąpiła w poł. XIV wieku z inicjatywy zakonu św. Jana (joannitów). Miał on wraz z warownią w Machlinach osłaniać dawną siedzibę komandorii templariuszy w Czaplinku (Tempelburg), przejętą przez joannitów po kasacie zakonu templariuszy przez papieża. Dużo wcześniej, bo już w VII wieku w miejscu tym funkcjonował gród słowaniański, otoczony wałem drewniano-ziemmnym, którego pozostałości odkopano podczas prac archeologicznych.
