UNIEJÓW
¤ Gotycki zamek arcybiskupi rozbudowany stylu rensansowo-barokowym ¤

amek w Uniejowie wzniesiono z inicjatywy bliskiego współpracownika Kazimierza Wielkiego - arcybiskupa Jarosława Bogorii Skotnickiego w II poł. XIV w. Murowana gotycka warownia na planie czworoboku o wymiarach 25 x 28 m, otoczona była ponad 10-metrowym murem, fosą i palisadą, posiadała trzykondygnacyjny budynek mieszkalny od zachodu z dołączonym bydynkiem kaplicy i wysoką zachowaną do dziś basztą - stołpem od wschodu. Brama prowadziła od strony południowej. Wcześniej na miejscu obecnego zamku stała blizej nieznana drewniana warownia zniszczona w 1331 r. przez Krzyżaków.


Widok od płd.-wsch. w połowie XIX wieku, z tzw. Albumów Stronczyńskiego

1339 r. - pierwsza wzmianka o pierwotnym zniszczonym zamku w Uniejowie

Skarbiec zamkowy Ze względu na swoje położenie i obronność zamek w Uniejowie w czasie wojen był schronieniem dla skarbca i archiwum gnieźnieńskiego. Podczas Wojny Trzynastoletniej 1454 - 1465 przerzucono tu m.ni. skrzynie z głową św. Wojciecha, relikwie św. Gedeona i towrzyszek św. Urszuli oraz pastorały, srebrne lichtarze, złotą monstarncję i kielich arcybiskupa Skotnickiego. Powstała też legenda, że w tym okresie wykopano tunel pod Wartą łączący zamek i kościół pod wezwaniem Wniebwzięcia NMP. Do dzisiaj są tam ponoć ukryte skarby arcybiskupa

ok. 1360 r. - budowa nowego zamku. Odtąd był on ośrodkiem władzy arcybiskupiej aż do końca XVIII w.

przełom XIV i XV w. - stare fortyfikacje z palisadą i fosą zamieniono na drugą mniejszą linię murów

1422 r. - w więzieniu zamkowym z rozkazu papieża osadzono husytów

ok. poł. XV w. - rozpoczęto pierwszą rozbudowę zamku. Powierzchnia zamku wzrosła prawie dwukrotnie. Od zachodu postawiono 2 czworoboczne wieże mieszkalne. Powstała wtedy nowa dekoracja kaplicy w tym zachowana do dziś polichromia

pocz. XVI w. - ówczesny opis zamku mówi iż jest w dobrym stanue, mury zwieńczone były kunsztownymi blankami. Zamek posiadał 3 działa, 19 hakownic, 10 rusznic i beczke prochu

1525 r. - wielki pożar zniszczył zamek

1534 r. - odbudowę zamku przeprowadził starosta Stanisław z Gomolina herbu Jelita. Zbudował on też nowy budynek w kształcie litery L łączący podwyższoną basztę i wieżę bramną. Zamek zyskał cechy renesansowe

koniec XVI w. - w zamku na naradzie przebywał król Stefan Batory

lata 1638-45 - okres kolejnej przebudowy jaką przeprowodzili arcybiskupi Jan Wężyk herbu Wąż i Maciej Łubieński herbu Pomian. Przekształcili oni zamek w okazałą rezydencję renesansowo-barokową kosztem warowności


Zamek wg ryciny z I poł. XIX w. ze "Wspomnień Wielkopolski" Raczyńskiego
Źródło: Zamki w Polsce, Bohdan Guerquin, Arkady 1984

1655 r. - podczas "potopu szwedzkiego" zamek został spustoszony

Pracowity więzień W 1485 roku miało miejsce w Uniejowie głośne wydarzenie. W zamku uwięziono znanego architekta i rzeźbiarza Hansa Brandta, który wykonywał zlecenie od arcbiskupa Jakuba z Sienna na nagrobek św. Wojciecha w Katedrze Gnieźnieńskiej. Brandt mimo że zainkasował zapłatę to nie wykonał swojej pracy w terminie. Został więc pojmany i zmuszony do pracy w uwięzieniu, pod czujnym okiem arcybiskupa. W Uniejowie przebywał aż do ukończenia nagrobka czyli cały rok. Na złe mu to nie wyszło, bo jego dzieło uznane za wybitne można do dziś podziwiać w Gnieźnie.

1704 r. - kolejne zniszczenia przyniósł nakazd wojsk saskich

1736 r. - następny pożar zniszczył zamek. Mimo że powoli tracił status głównej siedziby arcybiskupiej to wciąż był użytkowany

1745 r. - arcybiskup Krzysztof Szembek dokonał częściowej restauracji zamku

1796 r. - zamek został upaństwowiony przez zaborcę pruskiego

1836 r. - po upadku powstania zamek i tytuł hrabiowski otrzymał pochodzący z Estonii carski generał Aleksander Toll za rozbicie wojsk polskich pod Ostrołęką

1848 r. - Toll rozpoczął odbudowę zamku. Rozebrał zachodni mur obwodwy i postawił klasycystyczny taras, a staraniem jej żony powstał park krajobrazowy

po 1918 r. - zamek przejęli Polacy. Działało tu gimnazjum a później pensjonat

po 1939 r. - zamek został poważnie zniszczony, wykorzystywanogo jako magazyn zboża i nawozów

lata 1957-67 - podjęto prace restauratorskie wg projektu Zdzisława i Heleny Ziętkiewiczów

1995 r. - zamek został przekazany w zarządzanie Radzie Naczelnej Zrzeszenia Studentów Polskich.

2008 r. - przy zamku pwostał wielki kompleks termalny

2011 r. - zamek został zamknięty na czas rerwitalizacji


Obraz A. Sulczyńskiego z 1914 r.

Wstęp

Wolny do parku i na dziedziniec. Zwiedzanie kaplicy i baszty płatne. Oficjalnie tylko w niedzielę ale jeśli jest personel (podczas naszej wizyty od godz. 14.00) to i w inne dni można zostać wpuszczonym.

Położenie i dojazd

Północno-zachodnia część woj. łódzkiego. 50 km na północny zachód od Łodzi, 22 km na wschód od Turku. Zobacz na mapie.
Dojazd PKS-em z Łodzi lub Turku, autobusy jeżdżą bardzo często. Najbliższa stacja PKP to Kłódno (10 km na wschód). Z centrum miasteczka do zamku idzie się drogą przez most na Warcie. Już z daleka widać wieżę. Jadąc samochodem należy na rondzie przed centrum pojechać na zachód w stronę mostu i zaraz za rzeką skręcić w prawo. Przy zamku jest duży bezpłatny parking.