Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!
 amek zatorski stoi nad stromym stokiem nad rzeką Skawa w centrum miasta. Jest on całkowicie zachowany choć w postaci neogotyckiego pałacu. Elementy obronne nie są widoczne, zanikały one zresztą już w XVI w. gdy miejskie fortyfikacje przestały istnieć. Obiekt ma kształt prostokąta o trzech kondygnacjach z wysuniętą na zewnątrz w formie ryzalitu wieżą. Jest ona wyższa o jedną kondygnację od reszty budynku. Ta część jest najstarsza i pochodzi z pierwotnego zamku gotyckiego. Przy obu krótszych bokach stoją przybudówki, od południa loggia, od północy budynek gospodarczy. Wejście znajduje się od zachodu. O neogotyckim charakterze świadczą blanki na wieży i bramie, portal wejściowy oraz dekoracje przy gzymsie i oknach. Przy zamku stoi także neogotycka oficyna. Wnętrza posiadają cenne malowidła i sztukaterie w stylu pompejańskim wykonane przez Włocha Liattiego i jego pomocnika Kajetana Golińskiego. Do niedawna, do zwiedzania udostępnione były tylko 4 sale na parterze: złota, myśliwska, paprociowa i bluszczowa, a resztę użytkował Rybacki Zakład Doświadczalny. Uwagę zwracają w tych salach piękne sklepienia, które nie zostały zniszczone przez Niemców. W sali złotej natrafiono nawet na ślady 14-karatowego złota. Z bogatego wyposażenia zamku zachowały się tylko marmurowe kominki i również marmurowa płyta z napisem tureckim odnoszącym się do budowy meczetu w 1716 r. z fundacji wielkiego wezyra Alego Paszy znaleziona we wsi Dworki. Jednakże obecnie Zakład wyprowadził się z zamku i nie ma już do niego wejścia.
| Historia |  |
amek wzniesiono w połowie XV w. z inicjatywy księcia zatorskiego Wacława. Prawdopodobnie wcześniej na jego miejscu znajdował się warowny gród. Dookoła podobnie jak dziś istniały już stawy rybne otoczone ą kanałów i grobli.
1445 r. - powstało Księstwo Zatorskie. Pierwszym księciem został Wacław, który rozbudował miasto i fortyfikacje. Przystąpił też do budowy zamku. Koszt wyniósł 9600 groszy praskich a każdy poddany został zobowiązany do odpracowania dwóch dni w tygodniu przy budowie rezydencji książęcej
1474 r. - księstwo zatorskie zostało podzielone między 4 synów Wacława. Pomieszczenia zamku również zostały podzielone pomiędzy braci. Na parterze zamku znajdowała się wtedy wielka kuchnia. Na piętrze 4 duże izby i 3 większe komnaty oraz kilka mniejszych po bokach. Na drugim piętrze wielka sala reprezentacyjna i 4 komnaty
29.07.1494 r. - zawarta została umowa między księciem zatorskim Januszem a królem Janem Olbrachtem. Księstwo zostało sprzedane Państwu Polskiemu za 8 tys. florenów ale przejęte miało zostać dopiero po śmierci Janusza
1513 r. - podczas sporu o stawy rybne książę Janusz został zamordowany przez kasztelana Wawrzyńca Myszkowskiego z pobliskich Spytkowic. Na mocy edyktu królewskiego księstwo wcielono do Polski a dokładnie do woj. krakowskiego. Starosta Andrzej Kościelecki zajął zamek i odebrał przysięgę od Zatorzan
1550 r. - starostą zatorskim został innowierca Mikołaj Myszkowski. Zamek stał się centrum reformacji, zniszczono wtedy katolicką kaplicę zamkową
1564 r. - na sejmie walnym nastąpiło oficjalne włączenie księstwa i zamku do Polski. Do zamku należały wówczas dwa młyny, chmielnik, dwa ogrody i kilka stawów.
Bogate wyposażenie
Słynne było wyposażenie zamku zatorskiego w XIX w. Potoccy sprowadzili tu bowiem wiele wspaniałych dzieł sztuki i pamiątek narodowych. Wymienia się m.in. arcydzieła rzeźby, stare zbroje, posążki egipskie i greckie, mozaiki, marmury, stylowe meble, srebrną tacę królowej Bony, pozłacane sztućce Napoleona, róg myśliwski z kości słoniowej króla Augusta II, siodła królów Sobieskiego i Batorego, pas do ładownicy księcia Poniatowskiego, grot od sztandaru Stanisława Augusta, część apteczki Augusta III. Na pierwszym piętrze ówczesnego zamku urządzono galerię i bibliotekę. W galerii podziwiać można było m.in. obrazy Leonardo da Vinci, Bacciarellego, weneckiego malarza Bernarda Canaletto, hiszpańskiego mistrza Francisco Zurbarana, flamandzkiego klasyka Mirwelta, nadwornego malarza Filipa IV - Diego de Silva Velazqueza. Obraz da Vinci chciała odkupić w XVIII w. galeria we Florencji za astronomiczną kwotę 100 tys franków, jednak dzieło pozostało nad Skawą. Niestety kolekcja została wywieziona przez Niemców w 1939 r. Wcześniej jednak potomkowie Maurycego Potockiego zdążyli przenieść jakąś jej część do swojego majątku w Jabłonnie.
|
XVI w. - zamek został przebudowany w stylu renesansowym ale nie wiadomo dokladnie w której cześci tego wieku miało to miejsce. Powstał też wtedy piękny tarasowy ogród
XVII w. - w czasie wojen ze Szwedami zamek bardzo ucierpiał i nie nadawał się już do zamieszkiwania
pocz. XVIII w. - starostą zatorskim został Piotr Dunin herbu Łabędź
1744 r. - ówczesny inwentarz wskazuje na zły stan zamku
1765 r. - kolejne inwentarze mówiły iż stan zamku znacznie się polepszył. Starostą był wtedy Fryderyk Piotr Dunin, syn Piotra
1772 r. - po rozbiorze Polski zamek przejęli Austriacy
1778 r. - Fryderyk Piotr Dunin odkupił od rządu austriackiego dobra zatorskie wraz zamkiem. Dokonał jego remontu i przebudowy na wygodną rezydencję. Następnie obiekt przechodził w ręce Poniatowskich, Tyszkiewiczów herbu Leliwa, Wąsowiczów herbu Gozdawa i Potockich herbu Pilawa
1805 - Anna Potocka podarowała dobra zatorskie byłemu mężowi Aleksander hr Potockiemu
1836 r. - wielka przebudowa zamku w pałac neogotycki pod kierunkiem włoskiego architekta Franciszka Marię Lanciego i Parysa Filippiego. Powstała wtedy ryzalitowa wieża bramna z 4 nadwieszonymi wieżyczkami, brama wjazdowa z blankami, wnętrza ozdobiono sztukateriami i pięknymi kominkami. Na zewnątrz powstały przybudówki i przekomponowany z ogrodów park krajobrazowy
1845 r. - po śmierci Aleksandra, właścicielem zamku został jego syn Maurycy Potocki, oficer powstania styczniowego i kawaler orderu Virtuti Militari
1939 r. - zamek zajął i obrabował Wehrmacht. Stał się on obozem dla kolonistów niemieckich z Wołynia i Besarabii, którzy zajmowali polskie gospodarstwa
1945 r. - po wojnie zamek był ruiną. Składowano w nim zboże i inne towary, zamieniono go też na koszary
1951 r. - dalszemu zniszczeniu obiektu zapobiegło przekazanie zamku Instytutowi Zootechniki z Krakowa. 10 lat później przeprowadzono remont i odbudowę obiektu pod kierunkiem Józefa Dutkiewicza. Przywrócono wygląd zamku z 1836 r.
1973 r. - odremontowano wnętrza i udostępniono do zwiedzania 4 sale. Odbywał się w nich m.in. cykl koncertów "Od Vivaldiego do Bartoka"
Następnie zamek przekazano Rybackiemu Zakładowi Doświadczalnemu z Olsztyna
2005 - Zakład opuścił popadający w ruinę zamek, który stoi opuszczony. Wladze gminne szybko jednak znalazły inwestorów i prawdopodobnie kupią go Brytyjczycy
Widok ogólny zamku. Rycina wg L . Chodźko "la Pologne historique..." 1836-37
Źródło: Pałace i zamki w Polsce, Krystyna Stępińska, KAW 1977
Wolny na zewnątrz w czasie pracy instytutu, w weekendy brama zamknięta (ale dla chcącego nie ma nic trudnego). Aby dostać się do udostępnionych sal należy wejść na I. piętro do sekretariatu i poprosić o ich otworzenie.
Zachodnia cześć woj. małopolskiego. 14 km na wschód od Oświęcimia, 13 km na północ od Wadowic. Zobacz na mapie.
Dojazd pociągiem z Krakowa lub Oświęcimia, PKS-em z Krakowa, Oświęcimia lub Wadowic. Zamek stoi w samym rynku koło kościoła. Tam też jest parking dla samochodów.
Przystanek PKS i parking jest tuż obok zamku. Pobieżne oglądnięcie i zwiedzenie sal trwa około 15 min.
| Noclegi | |
Zator - Ośrodek Rekreacyjny OUTM Katowice, ul. Parkowa 6, tel. (0...33) 841 24 78
Zator - Ośrodek Wypoczynkowy KWK Janina, tel. (0...33) 841 22 61
Wadowice - Hotel "Marten" , Klecza Dolna 11a, tel. (0...33) 823 27 60
Wadowice - Ośrodek Wojskowy, ul. Wojska Polskiego 17, tel. (0...33) 823 38 17
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Kornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
Stępińska Krystyna - Pałace i zamki w Polsce - dawniej i dziś
|
|
