ZAWICHOST ¤ Średniowieczny zamek książęcy i królewski ¤
Zdjęcia
Ocena
Jeśli odwiedziłeś(aś) już ten zamek/dwór obronny, oceń go!
Jeśli podoba Ci się ta strona, wesprzyj ją w Google!
Opis
amek w Zawichoście stał na wyspie wiślanej, po której nie ma dziś śladu. Wiadomo jednak dokładnie w którym miejscu się znajdował i jeśli ktoś dysponuje sprzętem do nurkowania, z pewnością natrafiłby na jego szczątki na dnie Wisły. Obecni mieszkańcy miasta wspominają, że przy bardzo niskim stanie wód można było doniedawna jeszcze ujrzeć cegły. W XVII w. zamek miał kształt czworoboku z 4 wieżami alkierzowymi w narożach. Do dwóch boków przylegały budynki mieszkalne, pozostałe dwa były murami zwieńcznymi blankami. Dookoła zamku umieszczono drewniane izbice czyli pale chroniące przed wodą i lodem, ale także i wrogiem.
Historia
rewniany zamek w Zawichoście istniał już na początku XIII w. Bronił przeprawy przez Wisłę oraz był siedzibą kasztelańską. W pełni murowany zamek wzniósł ok. poł. XIV w. Kazimierz Wielki. Nie zachował się żaden jego opis ani ilustarcja z tamtego okresu.
Hipotetyczny wygląd zamku drewnianego w Zawichoście Źródło: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Michał Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994
Prawdopodobny wygląd Zawichostu widzianego z prawego brzegu Wisły w XIV/XV w. Źródło: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Michał Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994
Kasztelani
Kasztelanami na zamku w Zawichoście było wiele znanych postaci. Dobes Dobiesław, wymieniony w akcie księżnej Grzymisławy (matce błogosławionej Salomei i księcia Bolesława Wstydliwego) z 1229 r., jako stryjeczny brat biskupa Ivo z Odrowążów, Spytek z Melsztyna - marszałek nadworny i wojewoda krakowski, Mikołaj Bogoria - zaufany stronnik królowej Jadwigi, Warsz Miechowski - uczestnik wojen z Litwinami, na Śląsku i pod Warną, Piotr Kłoczewski - sekretarz i zaufany Stefana Batorego, bohatersko walczący we wszystkich wyprawach wojennych króla, Jan Mikołaj Rey - spokrewniony z wielkim pisarzem.
Slynny był też kasztelan Borejko zwany pobożnym pijakiem. Lubił on ucztować szczególnie z duchownymi, ale nigdy nie opuścił codziennego nabożeństwa. Gdy nie mógł znaleźć kompanów do picia wychodził na uczęszczany trakt opatowski i tam w postawionej przez siebie kapliczce modląc się, czychał na gości. Gdy jakiegoś napotkał upajał go winem, często do nieprzytomności i zabierał na ucztę do swego domu. Tam już przetrzymywał delikwentów jak najdłużej, nawet kilka dni do czasu znalezienia sobie nowych. Gdy wieśc o jego wyczynach rozniosła się po kraju, omijano kapliczkę z daleka.
1241 r. - Tatarzy najechali miasto i spalili drewniany zamek. Następnie Bolesław Wstydliwy odbudował go i wykorzystywał jako swoją rezydencję. Prawdopodobnie już wtedy był to zamek częściowo murowany
ok. poł. XIV w. - jak podaje Długosz i Janko z Czarnkowa Kazimierz Wielki wzniósł w Zawichoście zamek z cegły. Z pewnością chodziło jednak o przebudowę istniejącego zamku książęcego. Odgrywal on bardzo dużą rolę w systemie obronnym wschodnich kresów. Zajmował 9 miejsce wśród najbardziej liczących się ówczesnych zamków
1384 r. - miasto zostało splądrowane a zamek ogołocony przez Litwinów pod dowództwem przyszłego króla Polski Jagiełły. Zamku z niewielką załogą bronił kasztelan Spytek z Melsztyna
1386 r. - w drodze do Krakowa w zamku ponownie przebywał Jagiełło ale już jako kandydat do polskiej korony. Gościł go kasztelan Mikołaj Bogoria
II pol XV w. - w zamku często przebywał król Kazimierz Jagiellończyk
1502 r - miasto zostało zniszczone przez Tatarów. Zamek prawdopodobnie oparł im się, ponieważ wiadomo że kilka lat poźniej był zamieszkany i uzbrojony w 30 hakownic
koniec XVI w. - rozpoczęto przebudowę zamku pod nadzorem architekta Marcina Rudolfisa a następnie Rudolfa Negroni
1655 r. - podczas "potopu" Szwedzi zajęli Zawichost i zamek. Rok później odbił go Stefan Czarniecki
1657 r. - Szwedzi a później uciekające wojska ich sprzymierzeńca Rakoczego w tym roku jeszcze kilkakrotnie nawiedzili Zawichost. Szwedzi tym razem przybyli w ogromnej sile ok. 70 tys. ludzi. W ich oddziałach walczyli też Węgrzy, Rumuni, Kozacy, Wołosi i Brandenburczycy. Miasto zostało doszczętnie splądrowane a zamek spalony
Ruiny zamku w Zawichoście w 1657 r. Fragment sztychu z Pufendorfa, De Rebus a Carolo Gustavo Źródło: Zamki województwa kieleckiego, Janusz Kuczyński, Kraków 1969
1664 r. - ówczesna lustracja z lat 1659-64 mówi iż "zamek przez nieprzyjaciela jest ogniem zniesion, armaty przy nim nie masz, niektóre izby ponakrywane" oraz "domostwa podzamcza i zagrodników tam mieszkających, nieprzyjaciel spalił".
Podczas najazdu szwedzkiego z 1200 osób mieszkających w mieście ocalało 241.
Męczeńską śmierć poniósł franciszkanin Kazimierz Bogdański, staruszek który odmówił zdradzenia miejsca ukrycia sreber klasztornych
Zamek i najbliższa okolica po "potopie" szwedzkim Źródło: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Michał Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994
1678 r. - dużą część murów zamkowych rozebrano. Wykorzystano je m.in. przy budowie kościoła reformatów Sandomierzu. Sama wyspa coraz bardziej kurczyła się a mury były zalewane przy wysokim stanie wód
1813 r. - ogromna powódź sprawiła że wyspa zamkowa została ostatecznie zalana. Pozostałe mury powodowały odbicie nurtu ku lewemu brzegowi i zalanie terenów wsi Rybitwy. Z czasem nurt i kolejne powodzie doprowadziły do skruszenia murów i głębszego osiadnięcia resztek zamku
XX w. - przy niskim stanie wód Wisły mury zamkowe były w wodzie dobrze widoczne
Wstęp
Wolny
Położenie i dojazd
Zachodnia część woj. świętokrzyskiego. 19 km na północ od Sandomierza, 12 km na południe od Annopola. Zobacz na mapie.
Pociągiem można dojechać do Sandomierza lub Ostrowca Świętokrzyskiego, dalej PKS-em. Należy zejść w dół do przeprawy promowej, która jest oznaczona na drodze. Zamek stał po lewej stronie mniej więcej koło drugiej usypanej z kamieni tamie. Żeby na nią wejść trzeba iść ścieżką w lewo i skręcić w dół.
Od przystanku PKS do drugiej tamy idzie się ok. 10 min. Pobieżne oglądnięcie miejsca po zamku zajmuje także ok. 5 min.
Noclegi
Zawichost - Schronisko Młodzieżowe, ul. 15 Grudnia 1a, tel. (0...15) 836 47 08, 836 41 60
Czyżów Szlachecki - Hotel "Pałac" - (0...15) 835 51 45
Bibliografia
Gosztyła Marek, Proksa Michał - Zamki Polski południowo-wschodniej
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Kuczyński Janusz - Zamki województwa kieleckiego
Starzyk Michał - Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu
Zdjęcia
Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt powiększonego zdjęcia.
Zdjęcia wykonane: latem 2002
Miniforum
Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza. Ostatnie wpisy
moje mjasto Autor: batog andrzej Data: 2012-05-07 18:07:37
mjeszkamm wlondynje czesto wspomjnam lata mlodoscj przezyte wtym
"Moje spojrzenie na dzjeje Zawichostu" Michał Starzyk Autor: bdio Data: 2011-12-29 10:36:56
witam chętnie kupię książkę Michała Starzyka "Moje spojrzenie na dzjeje Zawichostu" chętnych do sprzedaży proszę o kontakt e-mailowy : konradw2@interia.pl
Zawichost Autor: Shakira Data: 2010-10-11 17:07:42
Ja mieszkam w Zawichoście jest to fajne miasteczko i ciche.
Burmistrzem jest Andrzej Wzorek.
Serdecznie zapraszam do zwiedzania.
W Zawichoście jest cmentarz rzydowski i tak dalej.
Zapraszam na stronę parafii:http://zawichost.katolicki.eu/
amek w Zawichoście stał na wyspie wiślanej, po której nie ma dziś śladu. Wiadomo jednak dokładnie w którym miejscu się znajdował i jeśli ktoś dysponuje sprzętem do nurkowania, z pewnością natrafiłby na jego szczątki na dnie Wisły. Obecni mieszkańcy miasta wspominają, że przy bardzo niskim stanie wód można było doniedawna jeszcze ujrzeć cegły. W XVII w. zamek miał kształt czworoboku z 4 wieżami alkierzowymi w narożach. Do dwóch boków przylegały budynki mieszkalne, pozostałe dwa były murami zwieńcznymi blankami. Dookoła zamku umieszczono drewniane izbice czyli pale chroniące przed wodą i lodem, ale także i wrogiem.
rewniany zamek w Zawichoście istniał już na początku XIII w. Bronił przeprawy przez Wisłę oraz był siedzibą kasztelańską. W pełni murowany zamek wzniósł ok. poł. XIV w. Kazimierz Wielki. Nie zachował się żaden jego opis ani ilustarcja z tamtego okresu.
